Cechy biomechaniczne okolicy czaszkowo-kręgowej

Dwa pierwsze kręgi szyjne (kręg szczytowy i kręg obrotowy) wraz z kością potyliczną czaszki tworzą 3 stawy głowy: parzysty staw szczytowo-potyliczny, parzysty boczny staw szczytowo-obrotowy i pośrodkowy staw szczytowo-obrotowy Cruveilhiera. W medycynie obszar ten nazywa się „połączeniem czaszkowo-kręgowym” (od łac. Cranium – czaszka, od łac. Vertebrae – kręgi).

Do okolicy czaszkowo-kręgowej oprócz kości potylicznej czaszki i dwóch pierwszych kręgów szyjnych należą również rdzeń przedłużony i móżdżek.

Staw szczytowo-potyliczny – to parzyste połączenie położone między kością potyliczną czaszki a pierwszym kręgiem szyjnym – kręgiem szczytowym. Staw tworzą dwa kłykcie kości potylicznej czaszki i dwie górne powierzchnie stawowe kręgu szczytowego. Obie pary łączących się powierzchni są zamknięte w torebkach stawowych.

W stawie szczytowo-potylicznym możliwe są następujące ruchy:

W patologii dochodzi do umiarkowanego lub całkowitego ograniczenia ruchomości stawu. Pacjent może mieć ograniczenie przy próbach zgięcia / wyprostu głowy; nie może dotknąć brodą obojczyka; odczuwa blokowanie ruchu wyprostu głowy do tyłu oraz napięcie / ból w odcinku piersiowym. W przypadku patologii często pojawiają się trzaski łączących się powierzchni stawów, bóle przeszywające i ćmiący ból szyi, przechodzący w ostry przy maksymalnym zgięciu / wyproście głowy do przodu / do tyłu.

W patologii dochodzi do jednostronnego częściowego ograniczenia lub całkowitego zablokowania ruchomości stawu. Pacjent może odczuwać, że w jedną stronę głowa przechyla się gorzej niż w drugą. Jednakowe ruchy w różne strony mogą przychodzić z różnym stopniem trudności, czemu towarzyszą bolesne odczucia i bóle przeszywające. Przy blokadzie łączące się powierzchnie stawów poddawane są nadmiernemu tarciu, w wyniku którego mogą być słyszalne trzaski i klikanie.

Całkowity zakres ruchu w patologii: do 0° (0-5° w każdym kierunku).

W patologii dochodzi do jednostronnego częściowego ograniczenia lub całkowitego zablokowania ruchomości stawu. Przy ruchach kombinowanych trzaski łączących się powierzchni stawów, powstające w wyniku intensywnej siły docisku mięśni, mogą być szczególnie silnie wyrażone lub w ogóle niesłyszalne (całkowita blokada). Pacjent może odczuwać, że w jedną stronę głowa obraca się gorzej niż w drugą. Jednakowe ruchy w różne strony mogą przychodzić z różnym stopniem trudności, czemu towarzyszą bolesne odczucia i bóle przeszywające.

Drugi kręg szyjny – kręg obrotowy – różni się od wszystkich innych kręgów niezwykłym kształtem, a mianowicie obecnością wyrostka zębatego, wokół którego obraca się pierwszy kręg szyjny – kręg szczytowy, a wraz z nim i czaszka.

Boczny staw szczytowo-obrotowy zapewnia znaczną rotację głowy w lewo-prawo. Prawidłowy zakres ruchów obrotowych wynosi do 33° w każdą stronę z 90° całkowitej rotacji całego odcinka szyjnego kręgosłupa. W przypadku hipermobilności stawu rotacja może sięgać 40°.

U pacjentów z dysfunkcją segmentu C1-C2 cierpiących na bóle głowy rotacja może być znacznie zmniejszona z powodu zespołu mięśnia skośnego dolnego, a w rzadkich przypadkach całkowicie zablokowana. Przy przemieszczeniach kręgów może być słyszalny szczególny, przeciągły szelest tarcia powierzchni stawowych, który pacjent zwykle wychwytuje w ciszy.

W tym celu w Body Balance Clinic opracowano indywidualny sposób sprawdzania biomechaniki stawów głowy, który pod względem dokładności jest znacznie dokładniejszy niż test zgięciowo-rotacyjny stosowany w kinezjologii.

Podczas wykonywania testu pacjent czasami w ogóle nie może obrócić głowy z powodu blokady stawów głowy.

Jak już Państwo wiedzą, stawy powinny zapewniać rotację głowy łącznie do 35-42° w każdą stronę. Przy blokadzie tych stawów organizm kompensuje brak równowagi, rozkładając obciążenie mięśniowe na mięśnie czworoboczne. W rezultacie pacjent z zablokowanymi stawami głowy może odczuwać ostry ból nawet przy umiarkowanym uciśnięciu mięśni czworobocznych, czego nie obserwuje się, jeśli stawy głowy pracują prawidłowo.

W Body Balance Clinic rozróżnia się 2 rodzaje dysfunkcji stawów głowy:

Wewnętrzna statystyka Body Balance Clinic, opracowana na podstawie analizy wielu zdjęć TK pacjentów, wskazuje, że do typu 1 należy ~ 30% pacjentów, do drugiego ~ 70% pacjentów. Do drugiego typu zalicza się pacjentów, którzy mają rotacyjne lub boczne przemieszczenie o ponad 3° przynajmniej jednego z kręgów i u których podczas testów biomechanicznych stwierdza się także blokadę ruchomości stawów głowy.

Obrazy poważnych przemieszczeń: 

Mięsień może znajdować się w 4 różnych stanach: norma, przykurcz, wiotkość i miejscowy hipertonus mięśniowo-powięziowy (włókniste i bolesne zgrubienie mięśnia, przy którym mięsień nieco się skraca, co jest wskaźnikiem napięcia mięśniowego).

Przy dysfunkcji stawów głowy mięśnie potyliczne pacjenta niemal zawsze znajdują się w stanie przykurczu lub miejscowego hipertonusu mięśniowo-powięziowego (rzadko). W Body Balance Clinic wyróżnia się 4 stopnie przykurczu mięśni:

Długotrwałe utrzymywanie się skurczów mięśni prowadzi do powstawania w mięśniach miejscowych bolesnych zgrubień (obszarów zwłóknienia), co z czasem zwiększa ich sztywność i stadium stanu.

Połączenie czaszkowo-kręgowe jest ważną strefą strategiczną, w dużej mierze decydującą o zdrowiu człowieka. Właśnie dlatego od wielu lat znajduje się w centrum uwagi neurologów, wertebrologów, specjalistów terapii manualnej i osteopatii, w tym kranialnej. Body Balance Clinic dąży do usystematyzowania posiadanej wiedzy i publikuje niektóre odkrycia naukowe dokonane przez profesorów medycyny, aby czytelnik mógł jeszcze raz przekonać się o wadze problemu i konieczności profesjonalnego podejścia do niego:

? Kluczową rolę w redystrybucji masy ciała i kształtowaniu funkcji podporowej kończyn dolnych odgrywa połączenie czaszkowo-kręgowe (Ivaničev G. A., 2008).

?Dysfunkcja połączenia czaszkowo-kręgowego, blokada czynnościowa Cr-CI sprzyjają zaburzeniu ruchomości kości krzyżowej między kośćmi biodrowymi, obniżeniu napięcia mięśni biodrowo-lędźwiowych, rozwojowi zespołu skręconej miednicy (Zozulja I. S., Bredichin A. V., 2011; Čikurov Ju. V., 2004).

?Według G. Goodhearta (1968) obniżenie napięcia mięśni biodrowo-lędźwiowych wiąże się z obecnością blokady Cr-C1. Blokadzie czynnościowej okolicy czaszkowo-kręgowej z reguły towarzyszą wtórne blokady stawu krzyżowo-biodrowego (Ivaničev G. A., 2008).

?Opona twarda rdzenia kręgowego jest ściśle przytwierdzona do otworu wielkiego, kręgu szczytowego i kręgu obrotowego, dlatego wszelkie zaburzenia ruchomości tej strefy wpływają na mechanizm czaszkowo-krzyżowy (Orel A. M., 2009).

? Dysfunkcje kinetyczne na tym poziomie zmieniają wzorce chrząstkozrostu klinowo-podstawnego (SBS), co prowadzi do zmiany pierwotnego mechanizmu oddechowego (Novoselcev S. V., 2009).

? Przy dysfunkcji czaszkowo-kręgowej mogą występować zawroty głowy, częściej niesystemowe, osłabienie słuchu, niedosłuch. Jednym z głównych zespołów jest utrata równowagi przy nagłej zmianie położenia głowy, zwłaszcza przy przejściu z pozycji leżącej do stojącej (przypomina ataksję przedsionkową) (Ivaničev G. A., 2008).

? Dysfunkcji czaszkowo-kręgowej może towarzyszyć szyjnopochodny ból głowy, który powstaje na tle zaburzenia biomechaniki kręgosłupa, dysfunkcji mięśniowo-powięziowej z powstawaniem miejscowego skurczu mięśni i punktów spustowych. Szyjnopochodny ból głowy może rozwijać się według trzech mechanizmów: naczyniowego (naczynioruchowego, niedokrwiennego i żylnego), neuralgicznego i napięcia mięśniowego (Morozova O. P., Jaroševskij A. A., Zdybskij V. I., 2009).

? Odruchowy skurcz przy rozciąganiu mięśnia skośnego dolnego głowy w połączeniu z hiperfleksją prowokuje podwichnięcie stawu szczytowo-obrotowego. Przy tym między blaszkami powięzi mięśnia mogą zostać uciśnięte nerw potyliczny większy i tętnica potyliczna, która zbliża się do stawu międzykręgowego CI-CII po stronie przeciwnej do obrotu głowy (Bogorodinskij D. K., Skoromec A. A., 2008).

? Zaburzenie biomechaniki czaszkowo-kręgowej prowadzi do pojawienia się skurczu mięśni głowy i odcinka szyjnego kręgosłupa, mięśni pozakręgosłupowych, przykurczów tych mięśni, powstania w nich utajonych punktów spustowych (mięśniowych, powięziowych, mięśniowo-więzadłowych, więzadłowo-kostnych), regionalnego braku równowagi mięśniowej. Rozwijają się czynnościowe mięśniowe, powięziowe, mięśniowo-więzadłowe, oponowe blokady czaszkowo-kręgowe C0-CI, CI-CII (Ivaničev G. A., 2008), powstają zespoły irytacyjno-odruchowe: W rezultacie kształtują się następujące zespoły kliniczne: cerwikokranialgia, cerwikalgia, cerwikobrachialgia, cerwikopektalgia (Žarkov P. L., 1994).